JAK TO JEST ZE SZKOLNICTWEM W POLSCE?

Szkoła podstawowa kojarzy się wielu dorosłym z sielskim okresem dzieciństwa, kiedy z tornistrem na plecach i uśmiechem na ustach wędrowało się do szkoły, w której czekała na nas „nasza pani”. Mogą to być też obrazy mniej sympatyczne: kiepskie oceny, zawiedziona miłości… I o ile doświadczenia wyniesione z tamtych lat i zachowane wspomnienia będą się w wielu przypadkach różnić, to łączy wszystkich jedno – każdy obywatel szkołę podstawową ukończyć prędzej czy później musi.

Szkoła podstawowa w Polsce stanowi jeden z kluczowych elementów systemu oświaty. Nauka trwa w niej osiem lat, a uczeń, który ukończy ostatnią klasę, uzyskuje – wraz ze świadectwem ukończenia szkoły – wykształcenie podstawowe. Jeszcze w latach sześćdziesiątych, nauka w podstawówkach trwała o rok krócej, bo siedem lat. Ale to niejedyne zmiany, jakie w jej funkcjonowaniu zachodziły.

Do roku 1999 szkoła podstawowa była szkołą ośmioklasową. Natomiast od 1 września 1999 roku, za sprawą wprowadzonej wówczas reformy, okres nauki zaczął trwać o dwa lata krócej, czyli sześć lat. Uczniowie, zamiast do klasy siódmej, rozpoczęli gimnazjum. Po 19 latach jednak wycofano się z takiej organizacji procesu nauczania i ponownie, w roku szkolnym 2018/2019, podstawówkę opuściło kolejne pokolenie ósmoklasistów.

Bez względu na czas trwania nauki w szkole podstawowej, nauka na tym etapie edukacyjnym zawsze była i jest obowiązkowa. Dziecko rozpoczyna swoją przygodę ze szkołą na pierwszym etapie edukacyjnym. Nauczanie początkowe, bo tak potocznie się o nim mówi, obejmuje trzy pierwsze lata nauki. Zajęcia prowadzi najczęściej z klasą jeden nauczyciel, który uczy maluchy wszystkich przedmiotów. Jest on także ich wychowawcą. W trakcie kolejnych pięciu lat (drugi etap edukacyjny – klasy IV-VIII) zajęcia prowadzone są już przez nauczycieli specjalizujących się w konkretnych przedmiotach, do których należą m.in. język polski, język obcy nowożytny, matematyka, historia, przyroda, technika, plastyka, muzyka, informatyka czy wychowanie fizyczne. Wśród nauczycieli uczących daną klasę znajduje się wychowawca. Od kilku lat podręczniki dla uczniów szkół podstawowych są darmowe. Po ukończeniu szkoły podstawowej absolwenci mogą kontynuować naukę w szkołach ponadpodstawowych.

Organem prowadzącym szkoły podstawowe są gminy lub miasta. Oprócz jednostek samorządu terytorialnego placówki takie prowadzić mogą osoby prywatne, stowarzyszenia, fundacje i kościoły. Bez względu na to, czy instytucja ma charakter publiczny czy niepubliczny, uczniowie klas ósmych obowiązkowo przystępują do ogólnopolskiego zewnętrznego sprawdzianu organizowanego przez Centralną Komisję Egzaminacyjną. Przystąpienie do testu ósmoklasisty jest warunkiem ukończenia szkoły. We wszystkich szkołach podstawowych obowiązują te same podstawy programowe, wymiar godzin obowiązkowych z danego przedmiotu, w każdej placówce trzeba dokumentować przebieg nauczania, a także zatrudnia się odpowiednio wykwalifikowaną kadrę. Programy nauczania obowiązują w szkołach różne, w zależności od placówki, jednak muszą być one zgodne z podstawą programową. Nad jakością pracy szkoły czuwa organ prowadzący oraz kuratorium oświaty właściwe dla miejsca, w którym znajduje się szkoła. To powoduje, że rodzice mają pewność, że ich dziecko trafia do szkoły, które spełnia normy i zagwarantuje uczniowi odpowiednio przygotowany proces nauczania.